Tarihçe

 

 TARİHÇE 

İlk kayıtlı insan kemik iliği nakli deneyimi 1939 yılında altına bağlı aplazisi olan hastaya, aynı kan grubundan olan erkek kardeşinden yapılmıştır. Transplantasyon başarılı olmamış ve hasta beş gün sonra ölmüştür. Hematopoietik kök hücre nakli ile ilgili çalışmalar 1950 ‘li yıllarda radyasyondan korunma amaçlı fare deneyleri ile başlamıştır. Hiroşima ve Nagazaki’de radyasyona maruz kalan hastalarda görülen hematolojik yan etkiler, kemik iliğinin kök hücrelerinin muhtemel radyoprotektif etkileri hakkındaki araştırmaları başlatmıştır. 1956 yılında Nowell ve arkadaşları, X- ışını almış farelere verilen sıçan kemik iliği hücrelerinin çoğaldıklarını ve fonksiyonlarını devam ettirdiklerini kanıtlamışlardır. Klinisyenler, konjenital ve akkiz kemik iliği yetmezliği sendromlarını ve malign hastalığı tedavi etmek için kullanılan kemoterapi ve radyasyonun ölümcül myeloablatif etkilerinden hastaları kurtarmak için kemik iliği transplantasyonunun faydalarını görmüşlerdir.

Başlangıçta ilk denemeler allojeneik kök hücre transplantasyonu (KHT)  ile gerçekleşmiştir.. Allojeneik transplantasyondaki en önemli sorun; hem donörün iliğinin alıcı tarafından reddi hem de alıcının dokularına karşı donörün immünolojik olarak lenfositler tarafından gelişen  graft versus host hastalığının (GVHD) oluşturduğu reaksiyon idi. 1960 ‘ların ortalarında HLA (human leukocyte antigen) sisteminin bulunması ,klinisyenlere kardeş donör/alıcı çiftleri arasında birbirini tutan  (matched ) başarılı allogeneik KHT’nu yapmalarını sağladı. İlk dökümante edilmiş başarılı kemik iliği nakli, 1965 yılında bir akut lenfoblastik lösemi hastasına radyasyon tedavisi ve kemoterapiyi takiben altı ayrı kardeşten yapılmıştır. Donörlerin birisinden olan engrafman, kan grubunun alıcı kan grubuna değişmesi, donörden yapılan cilt greftinin tutması ve graft versus host hastalığı gelişmesi ile ispat edilmiştir. Hasta ilik transplantasyonundan 20 ay sonra relaps ALL nedeniyle kaybedilmiştir.   Gatti ve arkadaşları 1968 yılında ciddi kombine immün yetmezliği olan bir hastada ilk başarılı allojeneik kemik iliği naklini gerçekleştirmişlerdir. Seattle ve ekibi ilk nakillerini Mart 1969’da KML blastik fazda 46 yaşındaki bir vakaya yapmışlar ve başarılı bir yamanmaya (engrafmana) rağmen fırsatçı enfeksiyon nedeni ile hastayı nakil sonrası 56. günde kaybetmişlerdir. Akraba dışı vericiden allojeneik ilk kemik iliği nakli 1979 yılında Hansen ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir.

 Köpeklerde yapılan çalışmalar kemik iliğinin otolog olarak da kullanılabileceğini göstermiştir. Cavins ve ekibi köpek kemik iliğinin dimetil sülfoksit (DMSO) ile dondurulup tekrar eritilerek DMSO uzaklaştırılmadan intravenöz olarak verilebileceğini göstermiştir. İnsanda otolog hematopoietik hücre uygulamasına yönelik ilk girişim 1958 yılında yapılmıştır.

Türkiye’ de ise ilk allojeneik kemik iliği nakli 1978'de Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde, ilk otolog kemik iliği nakli 1984 yılında, ilk otolog periferik kan hematopoietik hücre transplantasyonu ise 1992 yılında uygulanmıştır. Kök hücre kaynağı olarak ilk önce kemik iliği kullanılmaya başlanmış, özellikle otolog kemik iliği naklinde daha başarılı olduğu fark edilen periferik kök hücre kullanımı giderek artmıştır. Kord kanında erişkin periferik kanına göre daha fazla sayıda kök hücre içerdiğinin gösterilmesi ile özellikle pediatrik hasta grubunda kök hücre kullanımı yaygınlaşmaya başlamıştır.

Lösemi ve lenfomada yüksek doz tedavinin memnuniyet veren sonuçları ve hazırlama rejimlerinin geliştirilmesi ile otolog transplantasyona olan ilgi artmıştır. 1986-1991 yılları arasında hematopoietik büyüme faktörlerinin kullanılmaya başlanması ve bu sayede daha fazla sayıda periferik kök hücre toplanması ile otolog nakil sonrası daha hızlı kemik iliği yapılanması mümkün hale gelmiştir. 1990’lı yıllardan itibaren her  yıl allojeneik transplantlardan daha çok otolog transplantasyon gerçekleştirilmektedir. 

TÜRKİYE’DEKİ KEMİK İLİĞİ NAKİL MERKEZLERİ

  1. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adana
  2. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara
  3. Ankara Numune eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara
  4. Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Ankara
  5. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara
  6. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi, Antalya
  7. Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Eskişehir
  8. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi, İstanbul
  9. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, İstanbul
  10. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, İstanbul
  11. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, İzmir
  12. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İzmir
  13. Tepecik Eğitim Hastanesi, İzmir
  14. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kayseri
  15. Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi, Trabzon
  16. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara
  17. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, İstanbul
  18. Başkent Üniversitesi Adana Uygulama ve Araştırma Hastanesi, Adana
  19. Özel Bayındır Hastanesi, Ankara
  20. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Hastanesi, Ankara
  21. Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara
  22. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi
  23. Gebze Anadolu Sağlık Merkezi
  24. Çapa Tıp Fakültesi
  25. Medikal Park Antalya Hastanesi
  26. Memorial Antalya Hastanesi
  27. Memorial Şişli Hastanesi
  28. Medstar Antalya Hastanesi
  29. Medikal Park Samsun Hastanesi
  30. Medikal Park Bahçelievler Hastanesi
  31. Medikal Park İzmir Hastanesi

 

 

Takvim
Saat
Hava Durumu
Anlık
Yarın
11° 2°
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam4
Toplam Ziyaret64795
EBMT
JACIE
GENKÖK
Hematoloji Uzmanlık Derneği Hasta El Kitabı